Vestingsteden, forten en schansen, herinneren aan roerig Brabants verleden

Het verhaal van de Zuiderwaterlinie begint bij Willem van Oranje en zijn strijd tegen de Spaanse overheersers. In de eeuwen die volgen, heeft Brabant te maken met de Franse Zonnekoning, Napoleon en de Belgische afscheiding. De sporen van die strijd zijn nog altijd zichtbaar.

Met de Tachtigjarige Oorlog breekt voor Brabant een lange periode van oorlog aan. Dat begint in 1568 met De Opstand in de Noordelijke Nederlanden (de latere Republiek) tegen de Spanjaarden. En eindigt pas rond 1800, als Napoleon het in Nederland voor het zeggen heeft. In de tussenliggende jaren trekt (met enkele rustige tussenpozen) de ene na de andere Europese grootmacht ten strijde tegen de Republiek. Brabant ligt daarbij midden in het schootsveld. Dit is bepalend voor het landschap van de provincie.

 

Scheidslijn tussen noord en zuid

Dwars door Brabant loopt namelijk de Zuiderwaterlinie: de vroegere scheidslijn tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden, het protestante Noorden en het katholieke Zuiden en tussen Spaans en Staats.

De Zuiderwaterlinie is een historisch kralensnoer van vestingsteden, forten, schansen en inundatievlaktes. Ze loopt van Bergen op Zoom naar Grave, via Steenbergen, Willemstad, Klundert, Breda, Geertruidenberg, Heusden, ’s-Hertogenbosch en Ravenstein. Met een ingenieus stelsel van dijken en sluizen wordt het land tussen deze versterkte steden in tijden van oorlog onder water gezet (inundatie).

Zuiderfrontier

De Zuiderwaterlinie is bovendien het Brabantse gedeelte van het Zuiderfrontier, een ontwerp van de vermaarde vestingbouwer Menno van Coehoorn. Die bedenkt in 1697 een concept waarin hij een aantal oude vestingsteden versterkt en bestaande onderdelen met verschillende inundatiegebieden en nieuwe werken verbindt. Dit is nodig, omdat de verdedigingswerken onder de rivieren na het eind van de Tachtigjarige Oorlog zwaar verwaarloosd zijn en nieuwe vijanden zich opdringen.

Zichtbare sporen

De sporen van dit roerige verleden zijn nog steeds zichtbaar in de bewaard gebleven verdedigingswerken. Zij vertellen het verhaal van Brabant; een provincie als speelbal tussen de Republiek en haar vijanden. Maar ook de tijd daarna is hierin terug te zien. Nieuwe vestingwerken van Napoleon, van koning Willem I en de verbeteringen uit de Vestingwet 1874. Ze horen niet bij de linies uit de Tachtigjarige oorlog en niet bij het historische Zuiderfrontier. Maar ook deze werken zijn onderdeel van de Brabantse waterliniegeschiedenis. In die zin horen ze dus óók bij de Zuiderwaterlinie en moeten ook hun verhalen worden verteld, gehoord en beleefd.

Beleef Brabant

Op deze website komt de historie van de Zuiderwaterlinie in woord en beeld tot leven. U vindt hier forten, vestingsteden en linies, maar ook wandel- en fietsroutes, evenementen en nieuwsberichten. U kunt een specifieke tekst of bezienswaardigheid zoeken via de zoekfunctie, u kunt de Zuiderwaterlinie bekijken via de kaart op de homepage of u kunt het filter gebruiken om meerdere opties te vinden. Het beleven van de Zuiderwaterlinie begint hier!

Meer lezen over de strijdhistorie in Brabant? Lees dan ‘Het beleg van ’s-Hertogenbosch’.[/vc_column_text][/vc_column_inner]