Zuiderwaterlinie etappe 13: Empel en Gewande - Lith

2 uur 31 minuten (11,3 km)

De Zuiderwaterlinie is de oudste, langste én meest gebruikte van alle Nederlandse waterlinies. Helemaal van Bergen op Zoom tot Grave. Een unieke ketting van 11 Brabantse vestingsteden en hun ommeland, verbonden door het typisch Nederlandse verhaal van verdedigen met het water. De totale lengte van het wandelpad in Brabant is 290 kilometer, maar je kunt er ook voor kiezen om de route in (17) etappes te wandelen. Deze route is onderdeel van het Zuiderwaterlinie Wandelpad, een serie van 17 etappewandelingen. Kijk voor een totaaloverzicht op https://www.visitbrabant.com/zuiderwaterlinie.

Etappe 13: Empel en Gewande - Lith
Laat de drukte van de stad achter je en wandel doo…

De Zuiderwaterlinie is de oudste, langste én meest gebruikte van alle Nederlandse waterlinies. Helemaal van Bergen op Zoom tot Grave. Een unieke ketting van 11 Brabantse vestingsteden en hun ommeland, verbonden door het typisch Nederlandse verhaal van verdedigen met het water. De totale lengte van het wandelpad in Brabant is 290 kilometer, maar je kunt er ook voor kiezen om de route in (17) etappes te wandelen. Deze route is onderdeel van het Zuiderwaterlinie Wandelpad, een serie van 17 etappewandelingen. Kijk voor een totaaloverzicht op https://www.visitbrabant.com/zuiderwaterlinie.

Etappe 13: Empel en Gewande - Lith
Laat de drukte van de stad achter je en wandel door het rustgevende landschap langs de Maas. Vanaf de dijken geniet je van mooie vergezichten over het water aan de ene kant en van de rijke landschappen aan de andere kant. Maar laat je niet misleiden door de kalme sfeer. Het leven aan de Maas was niet altijd zo sereen.

Hoe werkt de wandelroute?
Het Zuiderwaterlinie wandelpad is uitgezet over het Brabantse wandelknooppuntensysteem. De wandelroute is herkenbaar aan de groen-met-gele bewegwijzering met het Zuiderwaterlinie-symbool. Wandel eenvoudigweg van knooppunt naar knooppunt. Tussen de knooppunten volg je de bewegwijzering van het knooppuntensysteem.

Meldpunt routes
Klopt er iets niet aan de bewegwijzering of de route? Meld dit via het Meldpunt knooppuntroutes Brabant. Je kunt ook bellen naar 0800-4050050 (gratis).

Zuiderwaterlinie wandelgids
De Zuiderwaterlinie wandelgids is eenprachtig naslagwerk en een leidraad om dit schitterende Brabantse erfgoed te ontdekken. Alle wandelknooppunten in de omgeving van de route zijn zichtbaar op de deelkaarten, zodat je ook zelf kortere wandelingen uit kunt stippelen. Bestel de Zuiderwaterlinie wandelgids.

Dit ga je zien

21
54

Fort Crèvecoeur

Crèvecoeur 4
5221 CE 's Hertogenbosch
Fort Crèvecoeur
Fort Crèvecoeur
74 73 70

Archeologisch en Paleontologisch Museum Hertogsgemaal

Rosmalensedijk 0
5236 BD Gewande
hoofd_image
Archeologisch en Paleontologisch Museum Hertogsgemaal

Museum Gemaal Caners

Krommenhoek 12 A
5236 BE Gewande
Museum Gemaal Caners
Museum Gemaal Caners
99
29

Beschrijving

21
  • Maasuiterwaarden: een natuurparadijs
    Vandaag de dag is het polderlandschap achter de dijk, natuurgebied de Maasuiterwaarden, een ideale plek voor fauna en flora. Om de rivier weer aantrekkelijk te maken voor planten en dieren, worden de oevers en uiterwaarden op veel plekken langs de Maas opnieuw natuurlijker gemaakt. Zo ontstaat er weer een geleidelijke overgang van water naar land: een beter leefgebied voor planten, vissen en ander waterleven.
  • Verborgen fort aan de Maas
    Aan het begin van deze tocht passeer je Fort Crèvecoeur, een 16de-eeuws fort verborgen in de natuur. Hoewel het fort er vandaag verwilderd bij ligt, speelde het een belang-rijke rol in de militaire geschiedenis van ‘s-Hertogenbosch. Het fort werd eeuwenlang veroverd en weer heroverd. Zo kwam het in Hollandse, Franse, Spaanse én Duitse handen. Schrik niet als je er nog soldaten ziet rondlopen: tegenwoordig gebruikt de Genie het voormalige fort als militair depot en oefenterrein.
  • Via de Empelsedijk wandel je naast de kronkelende en slingerende Maas. Je loopt nog voorbij het idyllische dorpje Oud-Empel, waarna je opnieuw terechtkomt in de Maas uiterwaarden richting Gewande. Hier kun je goed zien dat de Empelsedijk wat hoger ligt dan de rest van het landschap. Wat later kom je bij de sluis van Empel. Wandel verder op de Empelsedijk. Na een tijdje krijg je af en toe zicht op de Groote Wiel.
  • Belangrijke rol voor Gewande
    Bij het dorp Gewande komt een groot aantal waterlopen bij elkaar die via de laaggelegen polders uitwateren op de Maas. De eerste polders zijn zelfs al in de middeleeuwen door monniken aangelegd. Na de Sint-Elisabethsvloed van 1421 verdween - door het ontstaan van de Biesbosch - de open verbinding van de Maas naar zee. Afwatering op de Waal was geen alternatief, aangezien het waterpeil van deze rivier hoger lag. Reeds in de 15de en 16de eeuw werden door de wind aangedreven poldermolens gebouwd om de polders uit te wateren. Het graven van de Bergsche Maas (nabij Heusden), geopend in 1909, maakte een einde aan deze problemen en herstelde de verbinding met zee.
  • Als je bij het verlaten van Gewande nog zin hebt in extra historische informatie over de geschiedenis van de regio, kun je het museum van het Hertogsgemaal bezoeken. Volg hiervoor een klein stukje de Rosmalensedijk. Let wel, het museum is niet altijd geopend dus kijk op voorhand even de openingstijden na. Voor de rest van het Zuider-waterlinie wandelpad volg je Krommenhoek, dat je opnieuw langs de Maas leidt richting Lith.
  • Slingerrivier met grote bochten
    De Maas tussen ’s-Hertogenbosch en Grave was vóór 1900 een rivier met veel grote bochten. Het landschap was er zeer vlak, waardoor de rivier breed uitwaaierde en er grote bochten ontstonden. Bij hoge waterstanden overstroomden grote gebieden. Het lichte en fijne slib in het Maaswater bezonk in de overstroomde gebieden, waardoor de zware rivierkleibodems ontstonden. De polders in deze streek bestaan dan ook overwegend uit kleigrond, de zogenoemde komgronden. Direct langs de rivier bezonken de zwaardere zanddeeltjes. Daar ontstonden de oeverwallen, de hogere delen in het landschap waarop in latere tijden bewoning ontstond.
29
21
54
74
73
70
99
29

Kenmerken

Tocht/Route

  • Gemarkeerd: Ja