Rampjaarherdenking (1672)

Bijna elke Nederlander kan wel wat vertellen over het Rampjaar. De geschiedenisles heeft ons namelijk geleerd dat het volk toen redeloos, de regering radeloos en het land reddeloos was. De Republiek stond machteloos tegenover het machtige Franse leger van de jonge Lodewijk XIV en begaf zich aan de rand van de afgrond. Het Rampjaar en de Zuiderwaterlinie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Over die verbinding lees je meer op deze pagina.

Ben je benieuwd wat er tijdens de Rampjaarherdenking te beleven is? Scroll dan verder naar beneden voor een overzicht van alle activiteiten!

Het Rampjaar in Brabant

“Majesteit, we vragen u zo snel mogelijk met ons in overleg te treden, want het lot van ons land hangt aan een zijden draad. We zijn omsingeld en bevinden ons in een veel slechtere positie dan in het jaar 1672, de vorige keer dat we in oorlog waren met Frankrijk. De onderhandelingen met Koning Lodewijk XIV halen niets uit. Zijn superieure leger heeft al bezit genomen van de Spaanse Nederlanden en verplaatst zich in een rap tempo. Elke dag komen ze dichter bij onze grenzen. Mochten zij aanvallen, dan zullen wij de gebieden langs onze grenzen inunderen, al moeten we de dijken doorsteken. De winter is voorbij, en de rust onder onze bevolking is ten einde. Het wordt voor hun opnieuw een rampzalige tijd, net als dat in de vorige oorlog zo was.”

Vrij vertaald is dit de samenvatting van het geheime verslag dat de Staten-Generaal in mei 1701 optekende, toen het Frankrijk van Lodewijk XIV op het punt stonden om vanuit de Spaanse Nederlanden – het huidige België – door te stoten naar de Republiek. Menno van Coehoorn was op dat moment volop bezig met het ontwerpen en bouwen van de Zuiderfrontier; het plan dat de Republiek achter de hand had om de Franse opmars tegen te houden.

Bron: Nationaal Archief (NA), Staten-Generaal – 1576-1796 (SG), 4610, 13 mei.

Lees het volledige verhaal

Verborgen verhalen

De Zuiderwaterlinie en het Rampjaar kunnen dus niet los van elkaar gezien worden. Maar er is ook nog heel veel dat we niet weten over het Rampjaar in Brabant. Meerdere heemkundigen zijn momenteel druk bezig om te achterhalen wat er zich in de regio's langs de linie afspeelde gedurende het jaar 1672 en de periode die volgde. Het zijn deze verborgen verhalen die het Rampjaar in Brabant een gezicht geven en om die reden verteld moeten worden, mochten we het Rampjaar ook in Brabant willen herdenken. Komend jaar, tijdens het officiële herdenkingsjaar van het Rampjaar, zullen deze verhalen worden gepubliceerd. Houd onze website dus goed in de gaten.

Lezing Vughts museum en beklimming St. Lambertustoren

Zaterdag 23 juli 2022 is het op de dag af 350 jaar geleden dat Lodewijk XIV de St. Lambertustoren in Vught beklom. Hij wilde vanaf daar de verdedigingswerken van ’s-Hertogenbosch observeren, maar moest concluderen dat hij de stad niet kon innemen. Het Vughts Museum en de Alliantie Zuiderwaterlinie nodigen je 350 jaar na dato uit op de plek waar dit sleutelmoment in de geschiedenis zich afspeelde. 

Lees meer en meld je aan

Activiteiten

Activiteiten in de Zuiderwaterlinie

Het Platform Rampjaarherdenking brengt alle informatie en de activiteiten in het jubileumjaar samen op de website rampjaarherdenking.nl. Daarnaast verbinden zij organisaties en ondersteunen ze bij de invulling van het jubileumprogramma. Ze lanceerden onlangs het Programmaboek. De activiteiten in de Zuiderwaterlinie lichten wij op deze themapagina in het bijzonder uit:

Bekijk het Programmaboek

Meer informatie

  • De geschiedenis van de Zuiderwaterlinie

  • Historische informatie over het rampjaar

  • De Zuiderfrontier

  • Menno van Coehoorn: het genie van de linie

  • Brabant tijdens het rampjaar en zijn nasleep

  • Inundatie: water als bondgenoot

  • TERUGKIJKEN: Jubileumwebinar met Luc Panhuysen en Ineke Huysman

  • Podcast-tip: ontdek de geschiedenis van de Groenendijk én de Zuiderwaterlinie

  • Het rampjaar 1672 in archieven

  • Column Anne-Wil Maris: Jubeljaar of Rampjaar? (InBrabant, Tijdschrift voor Brabants Erfgoed)